Jacob Jan
Hamelink
Kwaad...
Jacob Jan Hamelink was kwaad. Kwaad op de Duitsers die zijn land bezet hadden en het Nederlandse volk van zijn vrijheid beroofd. Kwaad op de Nederlanders die dat allemaal veel te makkelijk lieten gebeuren. Vooral kwaad op zijn collega’s van de Nederlandse Spoorwegen die zo keurig alle Duitse opdrachten uitvoerden.
Wie was Jacob Jan Hamelink?
Hamelink was lasser bij de Centrale Werkplaats van de NS
in Haarlem, waar hij woonde in de Slachthuisstraat. Hij was lid van de SDAP en een actief
lid van zijn
vakbond, de Nederlandse Vereniging voor Spoor- en Tramwegpersoneel.
Als
sociaal-democraat én als vakbondsman vond hij het zijn plicht om zich te verzetten tegen
de Duitse maatregelen.
In het verzet
Geen wonder dat hij in 1941 de werknemers
van het Spoor opriep om mee te doen aan de
Februaristaking. Een half jaar daarna nam
hij ontslag. Toen had hij de handen vrij.
Hij ging een illegaal blaadje uitgeven, ‘De
Kern’ genaamd, waarin hij vooral protesteerde
tegen de leiding van de vakbondsvereniging.
Deze deed volgens hem veel te braaf wat de
Duitsers wilden.
Daarnaast bracht hij het blad ‘Verzet’
uit en werkte hij mee aan een ander bekend
illegaal blad, ‘Vrij Nederland’.
Hij besloot om niet meer bij zijn vrouw en
kinderen te blijven wonen, omdat hij ze daarmee
onnodig in gevaar zou brengen. |
Jacob Jan Hamelink |
Dan eens leefde hij op het ene adres en dan weer
op het andere. Ondertussen kreeg hij steeds meer
contacten in het verzet. Vaak waren dat mensen uit
de ‘hogere kringen’, maar zij hadden
allemaal respect voor deze felle verzetsman.
Zijn huis in de Slachthuisstraat |
Hulp aan Joden
Toen Hamelink in de laatste maanden van 1942
voor het eerst hoorde van het wegvoeren van
joodse Nederlanders vanuit kamp Westerbork
naar de concentratiekampen, reisde hij meteen
naar Amsterdam om de spoorwegmensen ertoe
te bewegen de treinen te laten staan.
Hij had geen succes. Wat nu gedaan? Hij ging
op zoek naar onderduikadressen. Hij bracht
joodse
onderduikers naar diverse adressen,
ook naar de woning van zijn gezin. Hij vervalste
persoonsbewijzen, o.a.
door uit de exemplaren van joodse Nederlanders
de grote J te verwijderen. |
Gevelsteen, Slachthuisstraat 1
|
Buitenkant van een persoonsbewijs |
Het was een grote
klap voor Hamelink, toen hij hoorde dat de
politie een inval in zijn huis had gedaan.
De onderduikers waren afgevoerd en zijn vrouw
gearresteerd.
Het einde
Hamelink vond dat het verzet teveel bestond
uit kleine groepjes die allemaal op eigen
houtje werkten. Daarom zocht hij contact met
enkele mensen die net als hij meenden dat
de ondergrondse groeperingen moesten samenwerken.
Hij wilde een grote, goed georganiseerde verzetsbeweging
opbouwen. |
Om dat doel te bereiken was er zondag 18 oktober
1942 een geheime bijeenkomst in Rotterdam. Om tien
uur opende Hamelink, als voorzitter, de vergadering....
De bijeenkomst was verraden! Om half twaalf kwam
de politie naar binnen en begon iedereen te onderzoeken.
Hamelink schreeuwde: ‘Jongens, valt aan!’
Direct daarna stortte hij neer, dodelijk getroffen
door een politiekogel.
Even nadenken
... |
