Janka en Gideon Boissevain
Hoe het allemaal begon
Nadat Hitler in 1933 in Duitsland aan de macht gekomen
was, werd het leven voor de Duitse joden steeds
zwaarder. Zij werden zo gediscrimineerd en gepest
dat velen besloten naar het buitenland te vertrekken.
Nederland was toen nog veilig en ze zeiden dat er
minder anti-semitisme
was dan in andere landen. Daarom kozen veel joodse
families voor Nederland. De Nederlandse regering
was daar echter niet zo blij mee, er waren al zoveel
problemen met de werkloosheid en nu kwam dit er
nog bij...
Janka en Gideon
Maar gelukkig waren er Nederlanders die begrepen
dat deze mensen geholpen moesten worden. Een van
die mensen was de moeder van Jan Karel (Janka) en
Gideon Willem Boissevain. Zij was lid van het Comité
Duits-Joodse vluchtelingen en nam ook zelf vluchtelingen
in hun huis op. Vader, die toch al niet zo’n
vriend van de Duitsers was, was het hier van harte
mee eens.
Toen de oorlog uitbrak was Janka 19 jaar en zijn
broer Gideon 18. Janka zat op de Middelbare Technische
School en had een baantje bij de telefoondienst
van Amsterdam. Gi werkte bij een levensverzekeringsmaatschappij.
De sabotagewerkplaats (foto NIOD) |
Het
liefst wilden de broers naar Engeland gaan
om van daaruit tegen de Duitsers te vechten.
In de zomer van 1940 bouwden zij daarom van
twee grote wijnvaten een boot en gingen op
weg. Vlak buiten Texel werden ze echter opgepikt
door een reddingsboot en moesten zij terug.
Om te laten merken dat ze het niet eens waren
met de Duitse bezetting van Nederland gingen
de broers speldjes maken, die op de kleding
gedragen konden worden.
Ze gebruikten daarvoor zilveren dubbeltjes
waarop koningin Wilhelmina was afgebeeld.
Maar daar zou het niet bij blijven! |
Toen de Duitsers steeds harder gingen optreden,
zeker tegen joodse Nederlanders, werd het verzet
ook harder. In de kelder van hun huis in de Corellistraat
6 in Amsterdam hadden Gideon en Janka een werkplaats,
waarin Janka zijn verzameling telefoons had, maar
waar ook klokken en springstof voor het maken van
tijdbommen te vinden waren. Die tijdbommen werden
gebruikt voor sabotage.
CS-6
De
groep jonge mensen die in de Corellistraat
bijeenkwam noemde zich CS-6. Ze waren woedend
over het wegvoeren van joden naar concentratiekampen.
De CS-6 probeerde de transporten tegen te
houden door de treinrails te vernielen, zodat
de treinen zouden ontsporen. Begin 1943 werd
besloten nog een stap verder te gaan: verraders
die samenwerkten met de Duitsers zouden gedood
moeten worden! In februari van dat jaar raakte
generaal Seyffardt, commandant van het Vrijwilligerslegioen Nederland,
dodelijk gewond bij een aanslag
door twee leden van CS-6. Zijn laatste woorden
waren: ‘Het waren studenten.’ De
plegers van de aanslag konden ontkomen, maar
de volgende dag werden honderden studenten
opgepakt en naar kamp Vught gebracht.
Ook werd besloten een tandarts, die zijn ondergedoken
joodse patiënten verraadde aan de Duitsers,
te liquideren. De aanslag lukte, maar daarna
ging het mis. Een glazenwasser die iemand
hard zag wegfietsen en dacht dat het een dief
was gooide zijn ladder voor het wiel. Zo kregen
de Duitsers Sape Kuiper, de pleger van de
aanslag, in handen. Sape heeft dat niet overleefd...
|
De Hollandsche Schouwburg te Amsterdam. CS-6
probeerde deze in brand te steken.
(foto Joods
Historisch Museum) |
Hoe het afliep
Omdat de CS-6 doorging met het plegen van aanslagen,
werd er door de Duitsers fel jacht gemaakt op de
groep. Tenslotte lukte het geheim agent Ridderhof
bij hen binnen te dringen. In augustus 1943 werden
als eersten de gebroeders Boissevain en nog drie
andere leden van CS-6 gearresteerd. Een vriendinnetje
van een van de arrestanten sloeg door: daardoor
konden nog meer leden van de groep opgepakt worden.
In een schijnproces werden Janka en Gideon ter dood
veroordeeld. Evenals Louis Boissevain, een verre
neef. Dat hij ook bij de CS-6 betrokken was, kun
je lezen in het briefje van Gi aan Louis hieronder.
Zij drieën werden tegelijk met zestien anderen
op 1 oktober 1943 doodgeschoten. Naast elkaar liggen
zij op de Eerebegraafplaats in Overveen.
Briefjes van Gideon met bloed geschreven (foto Verzetsmuseum Amsterdam)
|
(foto Verzetsmuseum Amsterdam) |
 |
Foto van Janka genomen in de gevangenis (foto Verzetsmuseum Amsterdam) |
Foto van Janka voor zijn gevangenschap (foto NIOD) |
Foto van Gideon genomen in de gevangenis (foto NIOD) |
Foto van Gideon voor zijn gevangenschap (foto Verzetsmuseum Amsterdam) |
Even nadenken ... |
